Catulle
Poèmes 61 à 68
Poème 61
1
Collis o Heliconiei
cultor, Uraniae genus,
qui rapis teneram ad virum
virginem, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee,
6
cinge tempora floribus
suave olentis amaraci,
flammeum cape, laetus, huc
huc veni, niveo gerens
luteum pede soccum;
11
excitusque hilari die,
nuptialia concinens
voce carmina tinnula,
pelle humum pedibus, manu
pineam quate taedam.
16
Namque Iunia Manlio,
qualis Idalium colens
venit ad Phrygium Venus
iudicem, bona cum bona
nubet alite virgo,
21
floridis velut enitens
myrtus Asia ramulis,
quos Amadryades deae
ludicrum sibi rosido
nutriuntur honore.
26
Quare age, huc aditum ferens,
perge linquere Thespiae
rupis Aonios specus,
nympha quos super irrigat
frigerans Aganippe,
31
ac domum dominam voca
coniugis cupidam novi,
mentem amore revinciens,
ut tenax hedera huc et huc
arborem implicat errans.
36
Vosque item simul, integrae
virgines, quibus advenit
par dies, agite in modum
dicite, "o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee,"
41
ut libentius, audiens
se citarier ad suum
munus, huc aditum ferat
dux bonae Veneris, boni
coniugator amoris.
46
Quis deus magis anxiis
est petendus amantibus ?
Quem colent homines magis
caelitum, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee ?
51
Te suis tremulus parens
invocat, tibi virgines
zonula soluunt sinus,
te timens cupida novus
captat aure maritus.
56
Tu fero iuveni in manus
floridam ipse puellulam
dedis a gremio suae
matris, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee.
61
Nil potest sine te Venus,
fama quod bona comprobet,
commodi capere ; at potest
te volente. quis huic deo
compararier ausit ?
66
Nulla quit sine te domus
liberos dare, nec parens
stirpe nitier ; at potest
te volente. Quis huic deo
compararier ausit ?
71
Quae tuis careat sacris,
non queat dare praesides
terra finibus ; at queat
te volente. quis huic deo
compararier ausit ?
76
Claustra pandite ianuae ;
virgo, ades. Viden ut faces
splendidas quatiunt comas ?
...
...
...
....
tardet ingenuus pudor ;
quem tamen magis audiens,
fles, quod ire necesse est,
86
flere desine. Non tibi, Au-
runculeia, periculum est,
nequa femina pulcrior
clarum ab Oceano diem
viderit venientem.
91
Talis in vario solet
divitis domini hortulo
stare flos hyacinthinus.
Sed moraris, abit dies ;
prodeas, nova nupta.
96
Prodeas, nova nupta, si
iam videtur, et audias
nostra verba. Vide ut faces
aureas quatiunt comas ;
prodeas, nova nupta.
101
Non tuus levis in mala
deditus vir adultera,
probra turpia persequens,
a tuis teneris volet
secubare papillis,
106
lenta sed velut adsitas
vitis implicat arbores,
implicabitur in tuum
complexum. Sed abit dies ;
prodeas, nova nupta.
111
O cubile, quod omnibus
...
...
...
candido pede lecti,
116
quae tuo veniunt ero,
quanta gaudia, quae vaga
nocte, quae medio die
gaudeat ! sed abit dies ;
prodeas, nova nupta.
121
Tollite, o pueri, faces ;
flammeum video venire.
Ite concinite in modum
"Io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee."
126
Ne diu taceat procax
Fescennina iocatio,
nec nuces pueris neget
desertum domini audiens
concubinus amorem.
131
Da nuces pueris, iners
concubine ; satis diu
lusisti: nucibus ; lubet
iam servire Talassio.
Concubine, nuces da.
136
Sordebant tibi vilicae,
concubine, hodie atque heri ;
nunc tuum cinerarius
tondet os. Miser a ! miser
concubine, nuces da.
141
Diceris male te a tuis
unguentate glabris marite
abstinere, sed abstine.
Io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee.
146
Scimus haec tibi quae licent
soli cognita ; sed marito
ista non eadem licent.
Io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee.
151
Nupta, tu quoque, quae tuus
vir petet, cave ne neges,
ni petitum aliunde eat.
Io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee.
156
En tibi domus ut potens
et beata viri tui,
quae tibi sine serviat
io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee,
161
usque dum tremulum movens
cana tempus anilitas
omnia omnibus annuit.
Io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee.
166
Transfer omine cum bono
limen aureolos pedes,
rassilemque subi forem.
Io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee.
171
Aspice, intus ut accubans
vir tuus Tyrio in toro
totus immineat tibi.
Io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee.
176
Illi non minus ac tibi
pectore urit in intimo
flamma, sed penite magis :
io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee.
181
Mitte bracchiolum teres,
praetextate, puellulae,
iam cubile adeat viri.
Io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee :
186
vos, bonae senibus viris
cognitae bene feminae,
collocate puellulam.
Io Hymen Hymenaee io,
io Hymen Hymenaee.
191
iam licet venias, marite ;
uxor in thalamo tibi est,
ore floridulo nitens,
alba parthenice velut
luteumve papaver.
196
At, marite (ita me iuvent
caelites) nihilo minus
pulcher es, neque te Venus
neglegit. Sed abit dies ;
perge, ne remorare.
201
Non diu remoratus es,
iam venis. Bona te Venus
iuverit, quoniam palam
quod cupis cupis, et bonum
non abscondis amorem.
206
Ille pulveris Africei
siderumque micantium
subducat numerum prius,
qui vestri numerare volt
multa milia ludi.
211
Ludite ut lubet, et brevi
liberos date. Non decet
tam vetus sine liberis
nomen esse, sed indidem
semper ingenerari.
216
Torquatus volo parvulus
matris e gremio suae
porrigens teneras manus
dulce rideat ad patrem
semihiante labello.
221
Sit suo similis patri
Manlio, et facile inscieis
noscitetur ab omnibus
et pudicitiam suae
matris indicet ore.
226
Talis illius a bona
matre laus genus approbet,
qualis unica ab optima
matre Telemacho manet
fama Penelopeo.
231
Claudite ostia, virgines ;
lusimus satis. At, bonei
coniuges, bene vivite et
munere assiduo valentem
exercete iuventam !
Poème 62
1
Vesper adest, iuvenes, consurgite ; Vesper Olympo
exspectata diu vix tandem lumina tollit.
Surgere iam tempus, iam pingues linquere mensas ;
iam veniet virgo, iam dicetur hymenaeus.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee !
6
Cernitis, innuptae, iuvenes ? Consurgite contra ;
nimirum Oetaeos ostendit Noctifer ignes.
Sic certest ; viden ut perniciter exiluere ?
Non temere exiluere ; canent quod vincere par est.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee !
11
Non facilis nobis, aequalis, palma parata est ;
aspicite, innuptae secum ut meditata requirunt.
Non frustra meditantur ; habent memorabile quod sit.
Nec mirum, penitus quae tota mente laborant.
Nos alio mentes, alio divisimus aures ;
iure igitur vincemur ; amat victoria curam.
Quare nunc animos saltem convertite vestros ;
dicere iam incipient, iam respondere decebit.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee !
21
Hespere, qui caelo fertur crudelior ignis ?
Qui natam possis complexu avellere matris,
conplexu matris retinentem avellere natam,
et iuveni ardenti castam donare puellam.
Quid faciunt hostes capta crudelius urbe ?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee !
26
Hespere, qui caelo lucet iocundior ignis ?
Qui desponsa tua firmes conubia flamma,
quae pepigere viri, pepigerunt ante parentes,
nec iunxere prius quam se tuus extulit ardor.
Quid datur a divis felici optatius hora ?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee !
32
Hesperus e nobis, aequales, abstulit unam ;
...
...
Namque tuo adventu vigilat custodia semper ;
nocte latent fures, quos idem saepe revertens,
Hespere, mutato comprendis nomine Eosdem.
At lubet innuptis ficto te carpere questu.
Quid tum, si carpunt, tacita quem mente requirunt ?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee !
39
Ut flos qui in saeptis secretus nascitur hortis,
ignotus pecori, nullo convulsus aratro,
quem mulcent aurae, firmat sol, educat imber ;
multi illum pueri, multae optavere puellae ;
idem cum tenui carptus defloruit ungui,
nulli illum pueri, nullae optavere puellae ;
sic virgo, dum intacta manet, dum cara suis est ;
cum castum amisit polluto corpore florem,
nec pueris iocunda manet, nec cara puellis.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee !
59
Ut vidua in nudo vitis quae nascitur arvo,
numquam se extollit, numquam mitem educat uvam,
sed tenerum prono deflectens pondere corpus
iam iam contingit summum radice flagellum ;
hanc nulli agricolae, nulli coluere iuvenci ;
at si forte eademst ulmo coniuncta marita,
multi illam agricolae, multi coluere iuvenci ;
sic virgo dum intacta manet, dum inculta senescit ;
cum par conubium maturo tempore adeptast,
cara viro magis et minus est invisa parenti.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee !
59
Et tu ne pugna cum tali coniuge, virgo.
Non aequom est pugnare, pater cui tradidit ipse,
ipse pater cum matre, quibus parere necesse est.
Virginitas non tota tua est, ex parte parentum est ;
tertia pars patris est, pars est data tertia matri,
tertia sola tua est ; noli pugnare duobus,
qui genero sua iura simul cum dote dederunt.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee !
Poème 63
1
Super alta vectus Attis celerei rate maria,
Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit
adiitque opaca silvis redimita loca deae,
stimulatus ibi furenti rabie, vagus animi,
devolsit ili acuto sibi pondera silice.
6
Itaque ut relicta sensit sibi membra sine viro,
etiam recente terrae sola sanguine maculans,
niveis citata cepit manibus leve typanum,
typanum tuom, Cybelle, tua, mater, initia,
quatiensque terga tauri teneris cava digitis
11
canere haec suis adorta est tremebunda comitibus.
"Agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul,
simul ite, Dindymenae dominae vaga pecora,
aliena quae petentes velut exules loca
sectam meam secutae duce me mihi comites
16
rapidum salum tulistis truculentaque pelagi,
et corpus evirastis Veneris nimio odio,
hilarate erae citatis erroribus animum.
Mora tarda mente cedat ; simul ite, sequimini
Phrygiam ad domum Cybelles, Phrygia ad nemora deae,
21
ubi cymbalum sonat vox, ubi tympana reboant,
tibicen ubi canit Phryx curvo grave calamo,
ubi capita Maenades vi iaciunt hederigerae,
ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant,
ubi suevit illa divae volitare vaga cohors ;
26
quo nos decet citatis celerare tripudiis."
Simul haec comitibus Attis cecinit, notha mulier,
thiasus repente linguis trepidantibus ululat,
leve tympanum remugit, cava cymbala recrepant,
viridem citus adit Idam properante pede chorus.
31
Furibunda simul anhelans vaga vadit, animam agens,
comitata tympano Attis per opaca nemora dux,
veluti iuvenca vitans onus indomita iugi ;
rapidae ducem sequuntur Gallae properipedem.
Itaque, ut domum Cybelles tetigere lassulae,
36
nimio e labore somnum capiunt sine Cerere.
Piger his labante languore oculos sopor operit ;
abit in quiete molli rabidus furor animi.
Sed ubi oris aurei Sol radiantibus oculis
lustravit aethera album, sola dura, mare ferum,
41
pepulitque noctis umbras vegetis sonipedibus,
ibi Somnus excitam Attin fugiens citus abiit ;
trepidante eum recepit dea Pasithea sinu.
Ita de quiete molli rapida sine rabie
simul ipsa pectore Attis sua facta recoluit,
46
liquidaque mente vidit sine queis ubique foret,
animo aestuante rusum reditum ad vada tetulit.
Ibi maria vasta visens lacrimantibus oculis,
patriam allocuta maesta est ita voce miseriter.
"Patria o mei creatrix, patria o mea genetrix,
51
ego quam miser relinquens, dominos ut erifugae
famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem,
ut apud nivem et ferarum gelida stabula forem,
et earum omnia adirem furibunda latibula,
ubinam aut quibus locis te positam, patria, reor ?
56
Cupit ipsa pupula ad te sibi dirigere aciem,
rabie fera carens dum breve tempus animus est.
Egone a mea remota haec ferar in nemora domo ?
Patria, bonis, amicis, genitoribus abero ?
Abero foro, palaestra, stadio et guminasiis ?
61
Miser ah miser, querendum est etiam atque etiam, anime.
Quod enim genus figuraest, ego non quod obierim ?
Ego mulier, ego adolescens, ego ephebus, ego puer,
ego gymnasi fui flos, ego eram decus olei ;
mihi ianuae frequentes, mihi limina tepida ;
66
mihi floridis corollis redimita domus erat,
linquendum ubi esset orto mihi sole cubiculum.
Ego nunc deum ministra et Cybeles famula ferar ?
Ego Maenas, ego mei pars, ego vir sterilis ero ?
Ego viridis algida Idae nive amicta loca colam ?
71
Ego vitam agam sub altis Phrygiae columinibus,
ubi cerva silvicultrix, ubi aper nemorivagus ?
Iam iam dolet quod egi, iam iamque paenitet."
Roseis ut hic labellis sonitus citus abiit,
dominae deorum ad aures nova nuntia referens,
76
ibi iuncta iuga resolvens Cybele leonibus
laevumque pecoris hostem stimulans ita loquitur.
"Agedum" inquit "age ferox i, fac ut hanc furor agitet,
fac uti furoris ictu reditum in nemora ferat,
mea libere nimis quae fugere imperia cupit,
81
age caede terga cauda, tua verbera patere,
fac cuncta mugienti fremitu loca retonent,
rutilam ferox torosa cervice quate iubam."
Ait haec minax Cybelle religatque iuga manu.
Ferus ipse sese adhortans rapidum incitat animo.
86
Vadit, fremit, refringit virgulta pede vago.
At ubi humida albicantis loca litoris adiit,
teneramque vidit Attin prope marmora pelagei,
facit impetum ; illa demens fugit in nemora fera ;
ibi semper omne vitae spatium famula fuit.
91
Dea, magna dea, Cybelle, dea, domina Dindymei,
procul a mea tuos sit furor omnis, era, domo ;
alios age incitatos, alios age rabidos.
Poème 64
1
Peliaco quondam prognatae vertice pinus
dicuntur liquidas Neptuni nasse per undas
Phasidos ad fluctus et fines Aeeteos,
cum lecti iuvenes, Argivae robora pubis,
auratam optantes Colchis avertere pellem
6
ausi sunt vada salsa cita decurrere puppi,
caerula verrentes abiegnis aequora palmis.
Diva quibus retinens in summis urbibus arces
ipsa levi fecit volitantem flamine currum,
pinea coniungens inflexae texta carinae.
11
Illa rudem cursu prima imbuit Amphitriten.
Quae simul ac rostro ventosum proscidit aequor,
tortaque remigio spumis incanuit unda,
emersere freti candenti e gurgite vultus
aequoreae monstrum Nereides admirantes.
16
Hac, illa atque alia, viderunt luce marinas
mortales oculis nudato corpore Nymphas
nutricum tenus extantes e gurgite cano.
Tum Thetidis Peleus incensus fertur amore,
tum Thetis humanos non despexit hymenaeos,
21
tum Thetidi pater ipse iugandum Pelea sensit.
O nimis optato saeclorum tempore nati
heroes, salvete, deum genus, o bona matrum
progenies, salvete iterum...
vos ego saepe mero, vos carmine compellabo.
Teque adeo, eximie taedis felicibus aucte,
26
Thessaliae columen, Peleu, cui Iuppiter ipse,
ipse suos divum genitor concessit amores.
Tene Thetis tenuit pulcherrima Nereine,
tene suam Tethys concessit ducere neptem,
Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem ?
31
Quae simul optatae finito tempore luces
advenere, domum conventu tota frequentat
Thessalia, oppletur laetanti regia coetu ;
dona ferunt prae se, declarant gaudia vultu.
Deseritur Scyros, linquunt Pthiotica Tempe
36
Crannonisque domos ac moenia Larisaea,
Pharsalum coeunt, Pharsalia tecta frequentant.
Rura colit nemo, mollescunt colla iuvencis,
non humilis curvis purgatur vinea rastris,
non glebam prono convellit vomere taurus,
41
non falx attenuat frondatorum arboris umbram,
squalida desertis robigo infertur aratris.
Ipsius at sedes, quacumque opulenta recessit
regia, fulgenti splendent auro atque argento.
Candet ebur soliis, collucent pocula mensae,
46
tota domus gaudet regali splendida gaza.
Pulvinar vero divae geniale locatur
sedibus in mediis, Indo quod dente politum
tincta tegit roseo conchyli purpura fuco.
50
Haec vestis priscis hominum variata figuris
heroum mira virtutes indicat arte.
Namque fluentisono prospectans litore Diae,
Thesea cedentem celeri cum classe tuetur
indomitos in corde gerens Ariadna furores,
55
necdum etiam sese quae visit visere credit,
ut pote fallaci quae tum primum excita somno
desertam in sola miseram se cernat harena.
Immemor at iuvenis fugiens pellit vada remis,
irrita ventosae linquens promissa procellae.
60
Quem procul ex alga maestis Minois ocellis,
saxea ut effigies bacchantis, prospicit, eheu !
prospicit et magnis curarum fluctuat undis,
non flavo retinens subtilem vertice mitram,
non contecta levi velatum pectus amictu,
65
non tereti strophio lactentes vincta papillas,
omnia quae toto delapsa e corpore passim
ipsius ante pedes fluctus salis alludebant.
Sed neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus
illa vicem curans toto ex te pectore, Theseu,
70
toto animo, tota pendebat perdita mente.
Ah misera, assiduis quam luctibus externavit
spinosas Erycina serens in pectore curas
illa tempestate, ferox quo tempore Theseus
egressus curvis a litoribus Piraei
75
attigit iniusti regis Gortynia templa.
Nam perhibent olim crudeli peste coactam
Androgeoneae poenas exsolvere caedis
electos iuvenes simul et decus innuptarum
Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.
80
Quis angusta malis cum moenia vexarentur,
ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis
proicere optavit potius quam talia Cretam
funera Cecropiae nec funera portarentur,
atque ita nave levi nitens ac lenibus auris
85
magnanimum ad Minoa venit sedesque superbas.
Hunc simul ac cupido conspexit lumine virgo
regia, quam suavis exspirans castus odores
lectulus in molli complexu matris alebat,
quales Eurotae progignunt flumina myrtus
90
aurave distinctos educit verna colores,
non prius ex illo flagrantia declinavit
lumina, quam cuncto concepit corpore flammam
funditus atque imis exarsit tota medullis.
Heu misere exagitans immiti corde furores,
95
sancte puer, curis hominum qui gaudia misces,
quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum,
qualibus incensam iactastis mente puellam
fluctibus, in flavo saepe hospite suspirantem !
Quantos illa tulit languenti corde timores !
100
Quanto saepe magis fulgore expalluit auri,
cum saevum cupiens contra contendere monstrum
aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis !
non ingrata tamen frustra munuscula divis
promittens tacito suscepit vota labello.
105
Nam velut in summo quatientem bracchia Tauro
quercum aut conigeram sudanti cortice pinum
indomitus turbo contorquens flamine robur
eruit (illa procul radicitus exturbata
prona cadit, late quaecumque habet obvia frangens),
110
sic domito saevum prostravit corpore Theseus
nequiquam vanis iactantem cornua ventis.
Inde pedem sospes multa cum laude reflexit
errabunda regens tenui vestigia filo,
ne labyrintheis e flexibus egredientem
115
tecti frustraretur inobservabilis error.
Sed quid ego a primo digressus carmine plura
commemorem, ut linquens genitoris filia vultum,
ut consanguineae complexum, ut denique matris,
quae misera in gnata deperdita laetabatur,
120
omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem,
aut ut vecta rati spumosa ad litora Diae
venerit, aut ut eam devinctam lumina somno
liquerit immemori discedens pectore coniunx ?
Saepe illam perhibent ardenti corde furentem
125
clarisonas imo fudisse e pectore voces,
ac tum praeruptos tristem conscendere montes,
unde aciem in pelagi vastos protenderet aestus,
tum tremuli salis adversas procurrere in undas
mollia nudatae tollentem tegmina surae,
130
atque haec extremis maestam dixisse querelis,
frigidulos udo singultus ore cientem ;
"sicine me patriis avectam, perfide, ab aris,
perfide, deserto liquisti in litore, Theseu ?
Sicine discedens neglecto numine divum
135
immemor a ! devota domum periuria portas ?
Nullane res potuit crudelis flectere mentis
consilium ? tibi nulla fuit clementia praesto,
immite ut nostri vellet miserescere pectus ?
At non haec quondam blanda promissa dedisti
140
voce mihi, non haec miseram sperare iubebas,
sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos ;
quae cuncta aerii discerpunt irrita venti.
Nunc iam nulla viro iuranti femina credat,
nulla viri speret sermones esse fideles ;
145
quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci,
nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt ;
sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,
dicta nihil metuere, nihil periuria curant.
Certe ego te in medio versantem turbine leti
150
eripui, et potius germanum amittere crevi,
quam tibi fallaci supremo in tempore dessem.
pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque
praeda, neque iniacta tumulabor mortua terra.
Quaenam te genuit sola sub rupe leaena,
155
quod mare conceptum spumantibus exspuit undis,
quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae vasta Charybdis,
talia qui reddis pro dulci praemia vita ?
Si tibi non cordi fuerant conubia nostra,
saeva quod horrebas prisci praecepta parentis,
160
at tamen in vestras potuisti ducere sedes,
quae tibi iocundo famularer serva labore,
candida permulcens liquidis vestigia lymphis,
purpureave tuum consternens veste cubile.
Sed quid ego ignaris nequiquam conqueror aureis,
165
externata malo, quae nullis sensibus auctae
nec missas audire queunt nec reddere voces ?
Ille autem prope iam mediis versatur in undis,
nec quisquam apparet vacua mortalis in alga.
Sic, nimis insultans extremo tempore saeva,
170
fors etiam nostris invidit questibus aures.
Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo
Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes,
indomito nec dira ferens stipendia tauro
perfidus intortum religasset navita funem,
175
nec malus haec celans dulci crudelia forma
consilia in nostris requiesset sedibus hospes !
Nam quo me referam? quali spe perdita nitor ?
Idaeosne petam montes ? at gurgite lato
discernens ponti truculentum ubi dividit aequor ?
180
An patris auxilium sperem ? quemne ipsa reliqui
respersum iuvenem fraterna caede secuta ?
coniugis an fido consoler memet amore ?
quine fugit lentos incurvans gurgite remos ?
praeterea nullo colitur sola insula, tecto,
185
nec patet egressus pelagi cingentibus undis ;
nulla fugae ratio, nullast spes ; omnia muta,
omnia sunt deserta, ostentant omnia letum.
Non tamen ante mihi languescent lumina morte,
nec prius a fesso secedent corpore sensus,
190
quam iustam a divis exposcam prodita multam,
caelestumque fidem postrema comprecer hora.
quare, facta virum multantes vindice poena,
Eumenides, quibus anguino redimita capillo
frons expirantes praeportat pectoris iras,
195
huc huc adventate, meas audite querelas,
quas ego vae ! misera extremis proferre medullis
cogor inops, ardens, amenti caeca furore.
Quae quoniam verae nascuntur pectore ab imo,
vos nolite pati nostrum vanescere luctum,
200
sed quali solam Theseus me mente reliquit,
tali mente, deae, funestet seque suosque."
Has postquam maesto profudit pectore voces,
supplicium saevis exposcens anxia factis,
adnuit invicto caelestum numine rector.
205
Quo motu tellus atque horrida contremuerunt
aequora concussitque micantia sidera mundus.
Ipse autem caeca mentem caligine Theseus
consitus oblito dimisit pectore cuncta,
quae mandata prius constanti mente tenebat,
210
dulcia nec maesto substollens signa parenti
sospitem Erectheum se ostendit visere portum.
Namque ferunt olim, classi cum moenia divae
linquentem natum ventis concrederet Aegeus,
talia complexum iuveni mandata dedisse .
215
"Gnate mihi longe iocundior unice vita,
gnate, ego quem in dubios cogor dimittere casus,
reddite in extrema nuper mihi fine senectae,
quandoquidem fortuna mea ac tua fervida virtus
eripit invito mihi te, quoi languida nondum
220
lumina sunt gnati cara saturata figura ;
non ego te gaudens laetanti pectore mittam,
nec te ferre sinam fortunae signa secundae,
sed primum multas expromam mente querelas,
canitiem terra atque infuso pulvere foedans,
225
inde infecta vago suspendam lintea malo,
nostros ut luctus nostraeque incendia mentis
carbasus obscurata decet ferrugine Hibera.
Quod tibi si sancti concesserit incola Itoni,
quae nostrum genus ac sedes defendere Erechthei
230
annuit, ut tauri respergas sanguine dextram,
tum vero facito ut memori tibi condita corde
haec vigeant mandata, nec ulla obliteret aetas,
ut, simul ac nostros invisent lumina colles,
funestam antemnae deponant undique vestem,
235
candidaque intorti substollant vela rudentes,
quam primum cernens ut laeta gaudia mente
agnoscam, cum te reducem fors prospera sistet."
Haec mandata prius constanti mente tenentem
Thesea ceu pulsae ventorum flamine nubes
240
aerium nivei montis liquere cacumen.
At pater, ut summa prospectum ex arce petebat,
anxia in assiduos absumens lumina fletus,
cum primum infecti conspexit lintea veli,
praecipitem sese scopulorum e vertice iecit,
245
amissum credens immiti Thesea fato.
Sic, funesta domus ingressus tecta paterna
morte ferox Theseus qualem Minoidi luctum
obtulerat mente immemori talem ipse recepit.
Quae tum prospectans cedentem maesta carinam
250
multiplices animo volvebat saucia curas.
At parte ex alia florens volitabat Iacchus
cum thiaso Satyrorum et Nysigenis Silenis,
te quaerens, Ariadna, tuoque incensus amore.
...
quae tum alacres passim lymphata mente furebant
255
euhoe bacchantes, euhoe capita inflectentes.
harum pars tecta quatiebant cuspide thyrsos,
pars e divolso iactabant membra iuvenco,
pars sese tortis serpentibus incingebant,
pars obscura cavis celebrabant orgia cistis,
260
orgia quae frustra cupiunt audire profani ;
plangebant aliae proceris tympana palmis,
aut tereti tenues tinnitus aere ciebant ;
multis raucisonos efflabant cornua bombos,
barbaraque horribili stridebat tibia cantu.
265
Talibus amplifice vestis decorata figuris
pulvinar complexa suo velabat amictu.
Quae postquam cupide spectando Thessala pubes
expleta est, sanctis coepit decedere divis.
Heic, qualis flatu placidum mare matutino
270
horrificans Zephyrus proclivas incitat undas
Aurora exoriente vagi sub limina Solis,
quae tarde primum clementi flamine pulsae
procedunt leviterque sonant plangore cachinni,
post vento crescente magis magis increbrescunt,
275
purpureaque procul nantes ab luce refulgent,
sic tum vestibulo linquentes regia tecta
ad se quisque vago passim pede discedebant.
Quorum post abitum princeps a vertice Pelei
advenit Chiron portans silvestria dona ;
280
nam quoscumque ferunt campi, quos Thessala magnis
montibus ora creat, quos propter fluminis undas
aura parit flores tepidi fecunda Favoni,
hos indistinctis plexos tulit ipse corollis,
quo permulsa domus iocundo risit odore.
285
Confestim Penios adest, viridantia Tempe,
Tempe, quae silvae cingunt super impendentes,
Naiasin linquens ... Doris ... celebranda choreis,
non vacuos ; namque ille tulit radicitus altas
fagos ac recto proceras stipite laurus,
290
non sine nutanti platano lentaque sorore
flammati Phaethontis et aeria cupressu.
Haec circum sedes late contexta locavit,
vestibulum ut molli velatum fronde vireret.
Post hunc consequitur sollerti corde Prometheus,
295
extenuata gerens veteris vestigia poenae,
quam quondam silici restrictus membra catena
persolvit pendens e verticibus praeruptis.
Inde pater divum sancta cum coniuge gnatisque
advenit, caelo te solum, Phoebe, relinquens
300
unigenamque simul cultricem montibus Idri ;
Pelea nam tecum pariter soror aspernata est,
nec Thetidis taedas voluit celebrare iugales.
Qui postquam niveis flexerunt sedibus artus,
large multiplici constructae sunt dape mensae,
305
cum interea infirmo quatientes corpora motu
veridicos Parcae coeperunt edere cantus.
His corpus tremulum complectens undique vestis
candida purpurea talos incinxerat ora,
at roseo niveae residebant vertice vittae,
310
aeternumque manus carpebant rite laborem.
Laeva colum molli lana retinebat amictum,
dextera tum leviter deducens fila supinis
formabat digitis, tum prono in pollice torquens
libratum tereti versabat turbine fusum,
315
atque ita decerpens aequabat semper opus dens,
laneaque aridulis haerebant morsa labellis,
quae prius in levi fuerant extantia filo ;
ante pedes autem candentis mollia lanae
vellera virgati custodibant calathisci.
320
Haec tum clarisona vellentes vellera voce
talia divino fuderunt carmine fata,
carmine, perfidiae quod post nulla arguet aetas.
O decus eximium magnis virtutibus augens,
Emathiae tutamen, opis carissime nato,
325
accipe, quod laeta tibi pandunt luce sorores,
veridicum oraclum. Sed vos, quae fata sequuntur,
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Adveniet tibi iam portans optata maritis
Hesperus, adveniet fausto cum sidere coniunx,
330
quae tibi flexanimo mentem perfundat amore,
languidulosque paret tecum coniungere somnos,
levia substernens robusto bracchia collo.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Nulla domus umquam tales contexit amores,
335
nullus amor tali coniunxit foedere amantes,
qualis adest Thetidi, qualis concordia Peleo.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Nascetur vobis expers terroris Achilles,
hostibus haud tergo, sed forti pectore notus,
340
qui persaepe vago victor certamine cursus
flammea praevertet celeris vestigia cervae.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Non illi quisquam bello se conferet heros,
cum Phrygiae Teucro manabunt sanguine campi,
345
Troicaque obsidens longinquo moenia bello,
periuri Pelopis vastabit tertius heres.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Illius egregias virtutes claraque facta
saepe fatebuntur natorum in funere matres,
350
cum incultum cano solvent a vertice crinem,
putridaque infirmis variabunt pectora palmis.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Namque velut densas praecerpens messor aristas
sole sub ardenti flaventia demetit arva,
355
Troiugenum infesto prosternet corpora ferro.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Testis erit magnis virtutibus unda Scamandri,
quae passim rapido diffunditur Hellesponto,
cuius iter caesis angustans corporum acervis
360
alta tepefaciet permixta flumina caede.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Denique testis erit morti quoque reddita praeda,
cum teres excelso coacervatum aggere bustum
excipiet niveos perculsae virginis artus.
365
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Nam simul ac fessis dederit fors copiam Achivis
urbis Dardaniae Neptunia solvere vincla,
alta Polyxenia madefient caede sepulcra,
quae, velut ancipiti succumbens victima ferro,
370
proiciet truncum summisso poplite corpus.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Quare agite optatos animi coniungite amores,
accipiat coniunx felici foedere divam,
dedatur cupido iam dudum nupta marito.
375
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Non illam nutrix orienti luce revisens
hesterno collum poterit circumdare filo ;
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Anxia nec mater discordis maesta puellae
380
secubitu caros mittet sperare nepotes.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
Talia praefantes quondam felicia Peleo
carmina divino cecinerunt pectore Parcae.
Praesentes namque ante domos invisere castas
385
heroum et sese mortali ostendere coetu
caelicolae nondum spreta pietate solebant.
Saepe pater divum templo in fulgente revisens,
annua cum festis venissent sacra diebus,
conspexit terra centum procumbere tauros.
390
Saepe vagus Liber Parnasi vertice summo
Thyiadas effusis evantes crinibus egit,
cum Delphi tota certatim ex urbe ruentes
acciperent laeti divum fumantibus aris.
Saepe in letifero belli certamine Mavors
395
aut rapidi Tritonis era aut Amarynthia virgo
armatas hominumst praesens hortata catervas.
sed postquam tellus scelerest imbuta nefando,
iustitiamque omnes cupida de mente fugarunt,
perfudere manus fraterno sanguine fratres,
400
destitit exstinctos natus lugere parentes,
optavit genitor primaevi funera nati,
liber ut innuptae poteretur flore novercae,
ignaro mater substernens se impia nato
impia non veritast divos scelerare penates ;
405
omnia fanda nefanda malo permixta furore
iustificam nobis mentem avertere deorum.
Quare nec tales dignantur visere coetus,
nec se contingi patiuntur lumine claro.
Poème 65
Etsi me assiduo defectum cura dolore
sevocat a doctis, Ortale, virginibus,
nec potis est dulcis Musarum expromere fetus
mens animi (tantis fluctuat ipsa malis ;
5
namque mei nuper Lethaeo in gurgite fratris
pallidulum manans alluit unda pedem,
Troica Rhoeteo quem subter litore tellus
ereptum nostris obterit ex oculis ;
alloquar, audierote numquam tua facta loquentem
10
numquam ego te, vita frater amabilior,
aspiciam posthac ; at certe semper amabo,
semper maesta tua carmina morte tegam,
qualia sub densis ramorum concinit umbris
Daulias, absumpti fata gemens Itylei) ;
15
sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto
haec expressa tibi carmina Battiadae,
ne tua dicta vagis nequiquam credita ventis
effluxisse meo forte putes animo,
ut missum sponsi furtivo munere malum
20
procurrit casto virginis e gremio,
quod miserae oblitae molli sub veste locatum,
dum adventu matris prosilit, excutitur ;
atque illud prono praeceps agitur decursu,
huic manat tristi conscius ore rubor.
Poème 66
1
Omnia qui magni dispexit lumina mundi,
qui stellarum ortus comperit atque obitus,
flammeus ut rapidi solis nitor obscuretur,
ut cedant certis sidera temporibus,
5
ut Triviam furtim sub Latmia saxa relegans
dulcis amor guro devocet aerio,
idem me ille Conon caelesti in limine vidit
e Bereniceo vertice caesariem
fulgentem clare, quam cunctis illa deorum
10
levia protendens bracchia pollicita est,
qua rex tempestate novo auctatus hymenaeo
vastatum fines iverat Assyrios,
dulcia nocturnae portans vestigia rixae,
quam de virgineis gesserat exuviis.
15
Estne novis nuptis odio Venus? anne parentum
frustrantur falsis gaudia lacrimulis,
ubertim thalami quas iuxta limina fundunt ?
Non, ita me divi, vera gemunt, iuerint.
Id mea me multis docuit regina querellis
20
invisente novo proelia torva viro.
Et tu non orbum luxti deserta cubile,
sed fratris cari flebile discidium ?
Quam penitus maestas exedit cura medullas !
Ut tibi tunc toto pectore sollicitae
25
sensibus ereptis mens excidit ! at te ego certe
cognoram a parva virgine magnanimam.
Anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es
coniugium, quo non fortius ausit alis ?
Sed tum maesta virum mittens quae verba locuta es !
30
Iuppiter, ut tristi lumina saepe manu !
Quis te mutavit tantus deus ? an quod amantes
non longe a caro corpore abesse volunt ?
Atque ibi me cunctis pro dulci coniuge divis
non sine taurino sanguine pollicita es,
35
sei reditum tetulisset. Is haud in tempore longo
captam Asiam Aegypti finibus addiderat.
Quis ego pro factis caelesti reddita coetu
pristina vota novo munere dissoluo.
Invita, o regina, tuo de vertice cessi,
40
invita ; adiuro teque tuumque caput,
digna ferat quod siquis inaniter adiurarit ;
sed qui se ferro postulet esse parem ?
ille quoque eversus mons est, quem maximum in oris
progenies Thiae clara supervehitur,
45
cum Medi peperere novum mare, cumque iuventus
per medium classi barbara navit Athon.
Quid facient crines, cum ferro talia cedant ?
Iuppiter, ut Chalybon omne genus pereat,
et qui principio sub terra quaerere venas
50
institit ac ferri stringere duritiem !
Abiunctae paulo ante comae mea fata sorores
lugebant, cum se Memnonis Aethiopis
unigena impellens nutantibus aera pinnis
obtulit Arsinoes Locridos ales equos,
55
isque per aetherias me tollens avolat umbras
et Veneris casto collocat in gremio.
Ipsa suum Zephyritis eo famulum legarat,
Graia Canopieis incola litoribus.
Hic liquidi vario ne solum in lumine caeli
60
ex Ariadnaeis aurea temporibus
fixa corona foret, sed nos quoque fulgeremus
devotae flavi verticis exuviae,
Uvidulam a fluctu cedentem ad templa deum me
sidus in antiquis diva novum posuit ;
65
Virginis et saevi contingens namque Leonis
lumina, Callisto iuncta Lycaoniae,
vertor in occasum, tardum dux ante Booten,
qui vix sero alto mergitur Oceano.
Sed quamquam me nocte premunt vestigia divum,
70
lux autem canae Tethyi restituit
(pace tua fari hic liceat, Rhamnusia virgo ;
namque ego non ullo vera timore tegam,
nec si me infestis discerpent sidera dictis,
condita quin imi pectoris evoluam) ;
75
non his tam laetor rebus, quam me afore semper,
afore me a dominae vertice discrucior,
quicum ego, dum virgo quidem erat, muliebribus expers
unguentis, una vilia multa bibi.
Nunc vos, optato quas iunxit lumine taeda,
80
non prius unanimis corpora coniugibus
tradite nudantes reiecta veste papillas,
quam iocunda mihi munera libet onyx,
vester onyx, casto colitis quae iura cubili.
Sed quae se impuro dedit adulterio,
85
illius a ! mala dona levis bibat irrita pulvis ;
namque ego ab indignis praemia nulla peto.
Sed magis, o nuptae, semper concordia vostras,
semper amor sedes incolat assiduus.
Tu vero, regina, tuens cum sidera divam
90
placabis festis luminibus Venerem,
unguinis expertem ne siris esse tuam me,
sed potius largis affice muneribus.
Sidera corruerint ! utinam coma regia fiam !
proximus Hydrochoi fulguret Oarion !
Poème 67
1
O dulci iocunda viro, iocunda parenti,
salve, teque bona Iuppiter auctet ope,
ianua, quam Balbo dicunt servisse benigne
olim, cum sedes ipse senex tenuit,
5
quamque ferunt rursus nato servisse maligno,
postquam es porrecto facta marita sene.
Dic age de vobis, quare mutata feraris
in dominum veterem deseruisse fidem.
Non (ita Caecilio placeam, cui tradita nunc sum)
10
culpa mea est, quamquam dicitur esse mea,
nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam :
verum istis populis ianua quidque facit,
qui, quacunque aliquid reperitur non bene factum,
ad me omnes clamant : "ianua, culpa tuast."
15
Non istuc satis est uno te dicere verbo,
sed facere ut quivis sentiat et videat.
Qui possum ? nemo quaerit nec scire laborat."
Nos volumus ; nobis dicere ne dubita."
Primum igitur, virgo quod fertur tradita nobis,
20
falsum est. Non illam vir prior attigerit,
languidior tenera cui pendens sicula beta
numquam se mediam sustulit ad tunicam ;
sed pater illius gnati violasse cubile
dicitur et miseram conscelerasse domum,
25
sive quod impia mens caeco flagrabat amore,
seu quod iners sterili semine natus erat,
et quaerendum is unde foret nervosius illud,
quod posset zonam solvere virgineam.
Egregium narras mira pietate parentem,
30
qui ipse sui gnati minxerit in gremium.
Atqui non solum hoc dicit se cognitum habere
Brixia Cycneae supposita speculae,
flavus quam molli praecurrit flumine Mella,
Brixia Veronae mater amata meae,
35
sed de Postumio et Corneli narrat amore,
cum quibus illa malum fecit adulterium.
Dixerit hic aliquis : "Qui tu istaec, ianua, nosti,
cui numquam domini limine abesse licet
nec populum auscultare, sed heic suffixa tigillo
40
tantum operire soles aut aperire domum ?"
Saepe illam audivi furtiva voce loquentem
solam cum ancillis haec sua flagitia,
nomine dicentem quos diximus, utpote quae mi
speraret nec linguam esse nec auriculam.
45
Praeterea addebat quendam, quem dicere nolo
nomine, ne tollat rubra supercilia.
Longus homost, magnas quoi lites intulit olim
falsum mendacei ventre puerperium."
Poème 68
1
Quod mihi fortuna casuque oppressus acerbo
conscriptum hoc lacrimis mittis epistolium,
naufragum ut eiectum spumantibus aequoris undis
sublevem et a mortis limine restituam,
5
quem neque sancta Venus molli requiescere somno
desertum in lecto caelibe perpetitur,
nec veterum dulci scriptorum carmine Musae
oblectant, cum mens anxia pervigilat,
id gratum est mihi, me quoniam tibi dicis amicum,
10
muneraque et Musarum hinc petis et Veneris ;
sed tibi ne mea sint ignota incommoda, Manli,
neu me odisse putes hospitis officium,
accipe, quis merser fortunae fluctibus ipse,
ne amplius a misero dona beata petas.
15
Tempore quo primum vestis mihi tradita pura est,
iocundum cum aetas florida ver ageret,
multa satis lusi ; non est dea nescia nostri,
quae dulcem curis miscet amaritiem ;
sed totum hoc studium luctu fraterna mihi mors
20
abstulit. O misero frater adempte mihi,
tu mea tu moriens fregisti commoda, frater,
tecum una totast nostra sepulta domus,
omnia tecum una perierunt gaudia nostra,
quae tuus in vita dulcis alebat amor.
25
Cuius ego interitu tota de mente fugavi
haec studia atque omnes delicias animi.
Quare, quod scribis Veronae turpe Catullo
esse, quod hic quisquis de meliore nota
frigida deserto tepefactat membra cubili,
30
id, Manli, non est turpe, magis miserumst.
Ignosces igitur, si, quae mihi luctus ademit,
haec tibi non tribuo munera, cum nequeo.
Nam, quod scriptorum non magna est copia apud me,
hoc fit, quod Romae vivimus ; illa domus,
35
illa mihi sedes, illic mea carpitur aetas ;
huc una ex multis capsula me sequitur.
Quod cum ita sit, nolim statuas nos mente maligna
id facere aut animo non satis ingenuo,
quod tibi non hucusque petenti copia posta est ;
ultro ego deferrem, copia siqua foret.
Poème 68 b
40 (1)
Non possum reticere, deae, qua me Allius in re
iuverit aut quantis foverit officiis ;
ne fugiens saeclis obliviscentibus aetas
illius hoc caeca nocte tegat studium ;
45 (5)
sed dicam vobis, vos porro dicite multis
milibus et facite haec charta loquatur anus,
...
notescatque magis mortuus atque magis,
nec tenuem texens sublimis aranea telam
50 (10)
in deserto Alli nomine opus faciat.
Nam, mihi quam dederit duplex Amathusia curam,
scitis, et in quo me torruerit genere,
cum tantum arderem quantum Trinacria rupes
lymphaque in Oetaeis Malia Thermopylis,
55 (15)
maesta neque assiduo tabescere lumina fletu
cessarent tristique imbre madere genae.
Qualis in aerii perlucens vertice montis
rivus muscoso prosilit e lapide,
qui cum de prona praeceps est Alpe volutus,
60 (20)
per medium densi transit iter populi,
dulce viatori lasso in sudore levamen,
cum gravis exustos aestus hiulcat agros ;
hic velut in nigro iactatis turbine nautis
lenius aspirans aura secunda venit
65 (25)
iam prece Pollucis, iam Castoris implorata,
tale fuit nobis Allius auxilium.
Is claussum lato patefecit limite campum,
isque domum nobis isque dedit dominam,
atque ubi communes exerceremus amores.
70 (30)
Quo mea se molli candida diva pede
intulit et trito fulgentem in limine plantam
innixa arguta constituit solea,
coniugis ut quondam flagrans advenit amore
Protesilaeam Laodamia domum
75 (35)
inceptam frustra, nondum cum sanguine sacro
hostia caelestes pacificasset eros.
Nil mihi tam valde placeat, Rhamnusia virgo,
quod temere invitis suscipiatur eris.
Quam ieiuna pium desideret ara cruorem,
80 (40)
docta est amisso Laudamia viro,
coniugis ante coacta novi dimittere collum,
quam veniens una atque altera rursus hiems
noctibus in longis avidum saturasset amorem,
posset ut abrupto vivere coniugio,
85 (45)
quod scibant Parcae non longo tempore abisse,
si miles muros isset ad Iliacos.
Nam tum Helenae raptu primores Argivorum
coeperat ad sese Troia ciere viros,
Troia (nefas) commune sepulcrum Asiae Europaeque,
90 (50)
Troia virum et virtutum omnium acerba cinis,
quaene etiam nostro letum miserabile fratri
attulit. Ei misero frater adempte mihi !
Ei misero fratri iocundum lumen ademptum !
tecum una tota est nostra sepulta domus,
95 (55)
omnia tecum una perierunt gaudia nostra,
quae tuus in vita dulcis alebat amor.
Quem nunc tam longe non inter nota sepulcra
nec prope cognatos compositum cineris.
Sed Troia obscena, Troia infelice sepultum
100 (60)
detinet extremo terra aliena solo.
Ad quam tum properans fertur lecta undique pubes
Graeca penetralis deseruisse focos,
nei Paris abducta gavisus libera moecha
otia pacato degeret in thalamo.
105 (65)
Quo tibi tum casu, pulcerrima Laodamia,
ereptum est vita dulcius atque anima
coniugium ; tanto te absorbens vertice amoris
aestus in abruptum detulerat barathrum,
quale ferunt Grai Pheneum prope Cyllenaeum
110 (70)
siccare emulsa pingue palude solum,
quod quondam caesis montis fodisse medullis
audit falsiparens Amphitryoniades,
tempore quo certa Stymphalia monstra sagitta
perculit imperio deterioris eri,
115 (75)
pluribus ut caeli tereretur ianua divis,
Hebe nec longa virginitate foret.
Sed tuus altus amor barathro fuit altior illo,
qui tamen indomitam ferre iugum docuit ;
nam nec tam carum confecto aetate parenti
120 (80)
una caput seri nata nepotis alit,
qui, cum divitiis vix tandem inventus avitis
nomen testatas intulit in tabulas,
impia derisi gentilis gaudia tollens
suscitat a cano vulturium capiti ;
125 (85)
nec tantum niveo gavisast ulla columbo
compar, quae multo dicitur improbius
oscula mordenti semper decerpere rostro
quam quae praecipue multivolast mulier ;
sed tu horum magnos vicisti sola furores,
130 (90)
ut semel es flavo conciliata viro.
Aut nihil aut paulo cui tum concedere digna
lux mea se nostrum contulit in gremium,
quam circumcursans hinc illinc saepe Cupido
fulgebat crocina candidus in tunica.
135 (95)
Quae tamenetsi uno non est contenta Catullo,
rara verecundae furta feremus erae,
ne nimium simus stultorum more molesti.
Saepe etiam Iuno, maxima caelicolum,
coniugis in culpa flagrantem contudit iram,
140 (100)
noscens omnivoli plurima furta Iovis.
Atqui nec divis homines componier aequum est,
...
...
145 (105)
Nec tamen illa mihi dexstra deducta paterna
fragrantem Assyrio venit odore domum,
sed furtiva dedit muta munuscula nocte,
ipsius ex ipso dempta viri gremio.
Quare illud satis est, si nobis is datur unis,
150 (110)
quem lapide illa diem candidiore notat.
Hoc tibi, quod potui, confectum carmine munus
pro multis, Alli, redditur officiis,
ne vostrum scabra tangat rubigine nomen
haec atque illa dies atque alia atque alia.
155 (115)
Huc addent divi quam plurima, quae Themis olim
antiquis solita est munera ferre piis ;
sitis felices et tu simul et tua vita,
et domus ipsi, in qua lusimus, et domina,
et qui principio nobis terram dedit Anser.
160 (120)
A quo sunt primo omnia nata bono,
et longe ante omnes mihi quae me carior ipso est,
lux mea, qua viva vivere dulce mihi est.